آموزش شماره یک

 دسته بندی سموم مارها به زبان ساده

سم مارها ترکیبی از انواع مختلفی از پروتئین ها و پلی پپتید هاست که گاه تا 20 زیرجزء دارد. با توجه به عملکرد سم در داخل بدن قربانی، سموم مارها را به چهار دسته اصلی تقسیم می کنند:

1- سموم خون گرا یا هموتوکسین
2- سموم عصب گرا یا نوروتوکسین
3- سموم ماهیچه گرا یا مایوتوکسین
4- سموم بافت گرا یا سایتوتوکسین
 

سموم خون گرا یا هموتوکسین

ساختار این سموم به گونه ای است که با حمله به گلبول های قرمز خون، عمل اکسیژن رسانی به اندام ها را مختل کرده و یا باعث لخته شدن خون در رگ ها می شوند. سم افعی ها بیشتر از این نوع است.

سموم عصب گرا یا نورو توکسین

این سموم به حمله به سیستم عصبی و ایجاد اختلال در نفوذ پذیری دیواره سلولهای عصبی، عمل انتقال پیامهای عصبی را که مسوول تنظیم بسیاری از اعمال حیاتی مانند تنفس هستند را دچار اشکال می کنند. ورود این سموم به بدن معمولا با درد کمی همراه است. سم کبراها بیشتر از این نوع است.

سموم ماهیچه گرا یا مایوتوکسین

این سموم که ساختار پپتیدی دارند به حمله به بافتهای ماهیچه ای و ایجاد نکروز، باعث از کار افتادن ماهیچه ها شده و قربانی را از فرار عاجز می کنند. همچنین با تاثیر بر دریچه های قلب ممکن است در جریان خون اختلال ایجاد کنند. سم مارهای زنگی بیشتر از این نوع است.

سموم بافت گرا یا سایتوتوکسین

سموم بافت گرا معمولا ترکیبی از آنزیم های هاضمه هستند که در مسیر خود کلیه انواع سلول ها را از بین می برند. از این رو این سموم از بدو ورود به بدن قربانی شروع به از بین بردن بافت در نواحی گزش کرده و با گسترش سم، قربانی را از پا در می آورند. این سموم به سرعت ایجاد نکروز کرده و ورود آنها به بدن دردناک است.

لازم به ذکر است سم تمامی مارها ترکیبی از تمامی انواع سموم بالاست که از گونه ای به گونه دیگر، درصد ترکیبات آن متفاوت است.